Mango-Peruango

Deze blog is onbewoond. Anneleen en ik hebben er een tweetal jaren verslag gedaan over ons leven en werk in Peru (van begin 2006 tot begin 2008). Je kan alle verhalen over die periode lezen in het archief (zie rechterkolom). We blijven in contact met Tarpurisunchis, de Peruaanse NGO waar we voor gewerkt hebben. Je mag ons daarover dus nog altijd contacteren. Intussen zijn we aan het werk in Ecuador. We hebben daarvoor een andere blog opgestart. Zie 'Den Evenaar'.

Groetjes,

Anneleen en Stijn

Het contract van Anneleen en mij zit er bijna op. Het liep aanvankelijk maar tot eind december 2007, maar werd tot eind februari 2008 verlengd. Daarna is een overgangsperiode van een maand voorzien.

Morgen is onze laatste werkdag op Tarpurisunchis. Het appartement is volledig leeg gehaald. Vandaag verhuizen we naar een hotel. Morgenavond is een afscheidsfeest voorzien met de collega's. En dit weekend vieren we hier carnaval. Dat is iets anders dan bij ons. Mensen bekogelen elkaar met water. Er zijn optochten in traditionele kledij en er worden dansfeesten georganiseerd. Maandag vertrekken we naar Lima om op donderdag 7 februari richting België te vliegen. De meeste spullen laten we hier achter. Verkocht of weggegeven, vooral aan de collega's. We kunnen maar een 20-tal kilogram per persoon meenemen. We hebben dus al grondig mogen selecteren. Eerst alles opbouwen gedurende twee jaar en dan alles weer afbouwen. Koen sprak over 'inademen en uitademen'. Dat moet het zowat zijn geweest.

In België werk ik nog een week voor Tarpurisunchis. En we nemen 2 weken verlof op. Tijd voor reflexie. Tijd om te spreken met vrienden en familie. En daarna volgt welicht iets nieuws. We houden je op de hoogte via deze blog.

De komende tijd zal het op deze virtuele plek wel wat rustiger worden. Niet dat er geen inspiratie meer is. Daar getuigt de onderstaande lijst van. Maar het werk in Abancay houdt hierbij op. We leggen ons dus verplicht een beetje rust op. Ook wat de blog betreft.

In ieder geval dank ik jou, als bloglezer, voor je regelmatige bezoek. Ik heb met plezier mijn ervaringen in Peru gedeeld met jou, soms anonieme lezer(es). Het deed me dubbel deugd dat meer mensen konden meegenieten van de rijke ervaringen die we hier konden opdoen. Ben ook blij dat we stilaan een steeds maar trouwer publiek hebben opgebouwd.  In totaal werden onze twee blogs al meer dan 110.000 keer bezocht. Hopelijk hebben we zo ook wat bijgedragen aan het inzicht over dat stukje andere kant van de wereld.

Voor Anneleen en mij was het alleszins een heel mooie ervaring.

Waarover 'hadden' we het nog kunnen hebben? Een kort overzicht:

- De meest populaire producten afgaand op onze bezoekers: limonada (vers van limoen geperst), bepaalde gerechten (zoals 'Papas a la Huancayna'), lijm (Terrocal),…

- Kinderspelen in Peru: de tol, een band, de straat,… En uiteraard ook: internetspelen, televisie,...

- Onze foto’s zijn gebruikt voor vele toepassingen: de bibliobus, educatieve boekjes, diverse affiches, agenda's,…

- Typisch bij muziek is: steden vernoemen. Soms ook namen van mensen of van de eigen groep, zeker tijdens concerten. Dit is herkenbaar van Afrika. Je hebt hier ook vaak dezelfde melodie bij de Wayno, maar met een andere tekst. Dezelfde thema's komen echter vaak terug: liefde, bier, zat zijn, het bedriegen van je vrouw,…

- Over hoe mijn verloren fototoestel via een lange omweg (La Paz, Cusco, Andahuaylas, Abancay) is teruggeraakt.

- Fijngevoelige armen en arrogante rijken (vgl. Peru en België).

- 'Qué me traes'? Wat breng je me mee (van je reis)? De mensen lijken vaak hebberig. Maar het zit hier ingebakken en is volgens mij niet altijd zo negatief. Tijdens verjaardagsfeestjes grabbelen mensen zoveel mogelijk samen. Maar dat is dan om thuis te delen. In het restaurant neem je de restjes mee voor de thuisgebleven familie. En naar aanleiding van onze verhuis landen sommigen als gieren op het aas.

- De maan had een speciale betekenis voor de inca's. De tijdsrekening was daarop afgestemd. De Quechua-leraar had het over de onvoorspelbaarheid van de maan. De wispelturigheid. Zoals met een vrouw, zei ie.

- Hier ben je vaak met 'basics' bezig. Op het werk. Over de 'zin van' en het oorspronkelijke nadenken. In je vrije tijd heb je minder afleiding. Het leven is eenvoudiger? En ook zuiverder?

- Bij de kapper merk je het ook. Er zijn heel weinig buitenlanders in Abancay. Je ziet haast enkel zwarte (Peruaanse) haren.- Iedereen in Abancay heeft een zeker corruptiegehalte. Je kan vaak niet anders. Sommige producten zijn alleen maar illegaal te verkrijgen. De originele versies zijn waarschijnlijk te duur. Juliaca is het centrum van namaak.

- Je moet hier steeds je geld checken. Nagaan of het niet vals is. Zowel de munten als de briefjes worden nagemaakt. Sommige winkels zetten daarom een stempel op een briefje als ze hebben vastgesteld dat het in orde is.

- Op de markt geven ze je nog altijd een extra’tje. Je koopt 25 appelsienen. Je betaalt die en je krijgt er nog een extra appelsien bij. Gebruik hier tegeonver de geregulariseerde promoties bij ons.

- In België kunnen we alles verzekeren. Tot en met de televisie, zoals ze ons laatst vertelden. Hier niet. Een reisverzekering? Wat is dat?

- In andere blogartikels kwam het falen van Peruanen aan bod. In verband met punctualiteit. Zeggen en doen. Je begint dan te denken dat die ijverige Vlamingen daar nooit in falen. Toch zijn we ook op dat vlak vaak teleurgesteld in contacten met Belgen en Europeanen… Misschien omdat we in Peru leven?

- Abancay. Je ziet hier niet zo vaak mooi gekleedde, artesanale, typische, idyllische toestanden… Is dit dan ook armoede?

- Even streng. Wat frustreerde ons het meest op het werk en in de maatschappij? 1. De ongelijkheid en de sterke hiërarchie... Democratie in de praktijk moet nog geleerd worden. 2. Het verschil tussen zeggen en doen of de theorie en de praktijk… 3. Een gebrek aan orde en efficiëntie 4. Het onevenwicht tussen kwaliteit versus kwantiteit 5. Het gebrek aan rechten van mensen 6. De idee 'Wij zijn de goei, de rest is slecht' 7. Wat telt, is het uiterlijke, het externe, het vormelijke... Niet zozeer het inhoudelijke? 7. Wilt men verantwoordelijkheid nemen? 8. De traagheid. 9. Het telkens veranderen van idee. Tot net voor de deadline... 10. Weinig degelijkheid, perfectiegedrevenheid..? Echt werken in plaats van palaveren...?

- Bijzonder. We eten hier steeds verse erwten. Waarom vind je die haast niet bij ons? De meeste mensen drinken hier ongekoelde frisdrank. En omwille van de hoogte kookt het water op 80 graden?

- Openbaar is per definitie 'zo neutraal mogelijk' bij ons... In Peru niet. De kerk is aanwezig in alle publieke scholen. Als het verkiezingen zijn, zie je de propaganda (van een bepaalde partij) in openbare gebouwen en winkels… In het postkantoor zie je reclame ophangen. De media zijn weinig neutraal...

- Ecologisch handelen is hier eerder het resultaat van zuinigheid dan van een bewustzijn in verband met het milieu.

- Is er een relatie tussen armoede en slordigheid? Dat lijkt hier wel zo. In bepaalde delen van Azíë niet.- De 'identiteit' wordt hier ingevuld met aspecten van de regio. Van individuele identiteit of zelfbewustzijn is men hier vies. Krijg je dan geen individualistische, egoïstische samenleving?, vroeg me een collega.

- Sommige multinationals moeten bij ons toch veel verdienen. Als je hier de superlage prijzen ziet van internationale merken. Bijvoorbeeld, een tandenborstel van Colgate voor 25 eurocent.

- Groenten en fruit zien hier niet zo perfect uit als in Europa. Iemand vertelde me dat ik moest oppassen voor perfect uitziende tomaten. Die zouden wel eens chemisch behandeld kunnen zijn.

- Ik heb nu een (ander) beeld gekregen van Europa, als je vergelijkt met Peru. Europa is echt multicultureel. Met minstens 10 procent inwijkelingen uit het buitenland. Europa is heel klein. Afstanden zijn verwaarloosbaar. Niets is 'ver'. Zeker in België. Europa lijkt haast communistisch/socialistisch. De staat is sterk aanwezig en lijkt zich overal mee te bemoeien.

Vele groeten. Waarschijnlijk tot in België en anders tot een van de volgende weken terug op deze blog,

Stijn

Het had een makkelijk raadsel kunnen zijn. Maar waarom worden telefoontoestellen soms in houten kastjes opgesloten? Je kan opnemen, maar je kan niet zelf bellen als je de sleutel van het slot niet hebt. Ongeveer hetzelfde doet zich voor met gsm's. Ik ontvang af en toe een 'gemiste oproep'. Het is dan iemand die een keer laat rinkelen in de hoop dat je hem of haar terugbelt. Er zijn veel mensen die geen krediet (kunnen) kopen, maar wel steeds bereikbaar zijn.

Stijn

Vorige week was ik voor een presentatie aan de universiteit in Cusco. Heb er voor een 65-tal studenten communicatie over mijn ervaringen kunnen vertellen. Dat was lang geleden, zeg. Een echte les geven. In het Spaans dan nog. Deze keer was ik de man van de praktijk. Als lesgever heb ik dat etiket nooit echt kunnen veroveren.  

Als ik in Cusco ben, logeer ik steeds bij Caith, een gezellige plek. Er worden wonderen gedaan met meisjes die in een vorig leven als huishulpje werden misbruikt. Het opvangcentrum tracht te overleven door nevendiensten te organiseren, zoals het uitbaten van een hotel. Vittoria is een 74-jarige Italiaanse vrouw die de zaak daar met veel bezieling en charisma leidt. Ze vertelde me dat er een Belgische theatergroep op bezoek was. Ik hechtte daar eerst niet veel belang aan. Er zijn toch zoveel Belgen, dacht ik ongeïnteresseerd... En ik moest mij haasten om naar de universiteit te gaan.

Toen ik dan een dag later terug in Abancay was, hoorde ik opnieuw van de Belgische theatergroep. En in de regionale krant 'Chaski' las ik: 'Grupo de teatro Yawar de Bélgica visito Capaya por su 52º aniversario.' Oftewel: Belgische theatergroep Yawar bezocht Capaya voor haar 52ste verjaardag. Yawar!?! Aaaah, maar die groep is gekend. Ze zijn uit Genk (Sledderlo), heb al eens een optreden van hen gezien en ik ken er twee muzikanten van.

Volk van Genk dus! Hier in deze streek? Wel vreemd. Maar blijkbaar zijn er heel veel draden, netwerken, die je niet altijd ziet. De groep 'Yawar' is genoemd naar 'Yawar fiesta', een bloedfeest dat de strijd tussen de Spanjaarden (de stier) en de Inca's (de condor) symboliseert. En dat feest wordt uitgerekend hier in volle glorie gevierd. 

Toen ik het artikel had gelezen, belde ik meteen naar Vittoria om iemand van de groep te spreken. En de voorbije zaterdagavond reisde ik naar Cusco om deel te nemen aan een meditatiedag. En om de bende uit Genk te ontmoeten. Kris (Krabber) kende ik nog en het was leuk om wat 'eigen volk' terug te zien. Van Italiaanse, Turkse, Koerdische, Marokkaanse, Belgische afkomst. Maar met een herkenbare, uniforme taal: het 'Genks van Pasquale'. 23 Genkenaars, maar ook een 10-tal Peruaanse jonge theatermakers uit een wijk (Villa El Salvador) van Lima. 

Het bezoek van de theatergroep aan Capaya, een afgelegen dorp in Apurímac, liet blijkbaar een diepe indruk na op de jonge artiesten. 'Zo arm en toch zoveel willen geven...'. Ze werden er uiteraard heel hartelijk ontvangen. Yawar gaf een optreden. Ze bleven slapen en eten. 'Goed voor een nacht, langer zou moeilijk geweest zijn.', zei Kris. In augustus komen de Peruaanse collega's uit Lima op bezoek in België. Ben er zeker van dat ze ook in Genk een warm onthaal krijgen.

Stijn

 Ovejacha p'itay p'itay - Loop schaapjes, loop

chakra patachanta - tussen de velden

Wasinmanmi, atoqñataq - Maar let op dat de vos

aparusunkiman (x 2) - je niet naar zijn hol neemt.

Ayayay. (x 2) 

Bekijk het filmpje!

De twee Rosalia's zingen voor...

(met dank aan Toon Goedemé voor de opname) 

Stijn 

Geel dus!

Vorig jaar rond deze tijd zagen we in Cusco opvallend veel rode en gele onderbroeken in de winkeltjes. Bij de overgang naar het nieuwe jaar kleuren ook hier in Abancay alle marktkraampjes geel. Ballonnen, bloemen, brillen van 2008,...  Maar je ziet vooral de duizenden gele slipjes. Het is de bedoeling dat je die tijdens oudejaarsnacht draagt. Een rode slip brengt liefde en passie voor het nieuwe jaar, een gele slip brengt voorspoed en geld. Het is dus duidelijk dat in Abancay eerder nood is aan rijkdom. Passie en liefde is er genoeg?

Een andere gewoonte is dat men zijn koffers maakt en drie keer rond het huis loopt. Dat zou volgend jaar veel reizen met zich meebrengen.

Maar wat je vooral tijdens oudejaarsnacht ziet, is dat de mensen hier 'hun pop' verbranden. Het kan je oude ik zijn, met je slechte eigenschappen. Of je verbrandt een pop die iemand voorstelt die je niet kan luchten. 

Om 22.00 uur ------------------------------ Om 0.15 uur

Het zou dus kunnen dat in 2008 opnieuw veel verandert in Abancay. Op basis van de nieuwjaarsrituelen mag je verwachten dat de inwoners rijkere en betere mensen worden die meer gaan reizen.

En wat verandert in België?

Ik heb gelezen dat er weer een hele hoop regels bijkomen. En jullie hadden er al zoveel. Dat is niet bij te houden. Moet even terugdenken aan mijn parkeerboete bij mijn laatste trip naar België. Als de parkeerbon al achter de ruitenwisser zat, zag ik een voor mij betekenisloze blauwe sticker. Kan iemand ons dus even bijscholen als we terug in België zijn?

Een voorbeeldje dat hier in Peru met veel onbegrip zou worden aanhoord... Voortaan moet elke brievenbus aan een woning een opening hebben van 23 centimeter breed en 3 centimeter hoog. Tot nu toe moest de gleuf slechts 22 bij 3 centimeter zijn. Bovendien moet de hoogte van de opening van de brievenbus zich tussen 70 en 170 centimeter bevinden.

En via internet - het nieuws van radio 1 - hoor ik dat vorige nacht in België een tragisch verkeersongeval is gebeurd omwille van een loslopend paard dat werd opgeschrikt door vuurwerk. Voor volgend jaar verwacht ik dus een regel dat alle beesten op stal moeten blijven. Fuifbeesten inbegrepen?

Ik vermoed dat de regels goedbedoeld zijn. Om alles efficiënter en veiliger te laten functioneren. Maar soms vraag ik me af of mensen zich niet al te zeer door de regels laten leiden. Ze denken zelf niet meer na, voelen niet aan of zijn onvoldoende allert. Als je de straat bijvoorbeeld oversteekt. Wist je trouwens dat in België in 2006 relatief gezien het meeste slachtoffers van natuurrampen zijn gevallen ter wereld?

Noord en Zuid... Verstand en intuïtie... Ratio en emotie... Ik stel voor dat volgend jaar één extra regel mag ingevoerd worden in Vlaanderen of België: dat iedereen bij de overgang naar het nieuwe jaar een rode onderbroek moet dragen.

Stijn

 GElukkIg NiEuwJaAr!!!

Zes uurtjes om precies te zijn. Wanneer jullie misschien al in bed liggen, vieren wij nog lustig nieuwjaar. Wat zal het worden?

We gaan bij Javier en Isabel thuis nieuwjaar vieren. Rond 22 uur hebben we afgesproken. We bestellen lasagna. En Anneleen maakt een nagerecht: chocomousse en rijsttaart. Wie zal er allemaal zijn? Lucero (dochter van...) en haar lief, Dennis en Livia (collega's), Luis en Jenny (collega en vriendin), Yaku (de Quechua-prof) en zijn vrouw... en wij dus.  Uiteindelijk zijn onze collega's ook onze beste vrienden geworden. En elke bijeenkomst is nu een beetje afscheid nemen. Van het jaar. En van Peru.

Hieronder nog een opdracht voor het nieuwe jaar begint. Op weg naar 2008? Zoek je ogen in het zelfgemaakte doolhof. Oftewel, de zin van het leven...!?

Stel dat je als Peruaan ergens in het buitenland verblijft. Je probeert je aan te passen aan de nieuwe omgeving, de gewoontes en de gebruiken, de omgangsvormen, de geuren,… Het minst doenbaar moet toch het eten zijn. Hetgeen je letterlijk in je opneemt.

In het december-nummer van het tijdschrift Caretas verscheen een lijstje van de 10 meest geconsumeerde Peruaanse producten door Peruanen in het buitenland.

En de Belgen in het buitenland? Geen idee. We kunnen wel een persoonlijk lijstje opstellen. Na twee jaar in Peru…

1: Kaas. Af en toe vinden we wel eens Nederlandse kaas in Lima. Daar kopen we dan een hele ‘klomp’ van.

2: Brood. Peruanen zijn niet zo’n grote broodeters. Rijst daarentegen… Daarom lieten we een broodmachine overkomen. Voor heerlijk wit, bruin en zwart brood. Zelfgemaakt.

3: Chocolade. Voor mij: melkchocolade van eender welk Belgisch merk. Anneleen is verlekkerd op Côte d’Or. Uiteindelijk eten we hier meer chocolade dan in België.

4: Frietjes. Hier worden ook wel frietjes gegeten, maar men bakt ze maar een keer in plaats van twee keer.

5: Speculaas. Uit Hasselt bijvoorbeeld. Niet te vinden in Peru. En ik geloof ook niet dat ze het hier lusten.

6: Platte kaas. Iedereen kent het hier wel als we erover spreken, maar we hebben het nog nooit gezien. We maken die dus zelf dankzij een recept van de oma van Anneleen.

7: Wafels. We hadden al een wafelijzer uit België ontvangen. Maar enkele maanden geleden zagen we er ook eentje in Lima. En ze wisten waarvoor het diende.

8: Siroop. Uit Luik. Voor bij pannekoeken. Dat was ook nieuw voor Anneleen.

9: Belgisch Bier. Voor Anneleen niet nodig. Voor mij ook niet echt. Maar als ik bijv. aan een Westmalle denk, dan beweegt er wel iets. De abdij steunde het bouwproject. We lieten daarna twee flesjes overkomen. Voor een betere kennismaking. Aan eentje werd door het voltallige personeel genipt. Resultaat: iedereen wiebel. Er staat nog eentje in de frigo. Voor bij ons afscheid?

10: Speciale sapjes. Misschien meer voor Anneleen dan voor mij. Ze verlangt bijvoorbeeld naar tomatensap, pompelmoessap en appel/kersensap.

Stijn

Anneleen en ik zijn tijdens het verlengde kerstweekend in Lima... Het is er mooi weer. We willen een beetje uitrusten en genieten. Van de zee. Van de visgerechten. Van allerlei. Het is alweer veel te lang geleden dat we wat vrije dagen hadden. Mmmm, goed dus.

Fijne feesten aan jullie allemaal. Veel gezelligheid. Met de familie. Snif. Of met de vrienden. We denken aan jullie!

Strand in Lima op kerstdag

Een van de redenen waarom we naar Lima gaan, is dat de kerstdagen hier ook in familie worden gevierd. En omdat Anneleen en ik geen familie in Peru hebben, zijn we naar Lima gevlucht. Een nachtje in een mooi hotel met dolfijnen. Als inwoners van Peru kunnen we af en toe van bijzondere promoties genieten. We gaan ook naar de film ('Encantada' - 'Enchanted' Het verhaal van Gisele, de princes. Leuk!). Eens lekker gaan eten. Cebiche. Dat is rauwe vis in citroensaus. En naar het strand. Het is hier immers volop zomer.

Dolfijnen doen kunstjes in ruil voor een visje

En hoe de mensen hier Kerst vieren?

De gemiddelde Peruaan doet op 24 december nog de laatste aankopen. Cadeautjes voor de familie. Inkopen voor de avondmaaltijd. Of de laatste versierselen aan de kerstboom. Dat is meestal een plastieken boom, echte sparren vind je hier niet. Sneeuw evenmin. Dat worden dan bijvoorbeeld watten. En rond de kerstboom heb je meestal een 'nacimiento', een heel perk van kersttaferelen: kerststal, dieren, natuurstukjes,...

Rond 22 à 23 uur is iedereen dan klaar voor een speciale maaltijd. Degenen die geld hebben, eten opgevulde kalkoen of kip. Met appelmoes, stellen we tot onze verbazing vast. En rijst met rozijnen. Degenen die weinig of geen geld hebben, drinken een tas warme chocolademelk met een stuk brood. En de 'panetons' zijn heel typisch. Het zijn grote rozijnenbroden met geconfijt fruit, verpakt in een kleurrijke kartonnen doos. Anneleen en ik kopen er ook eentje en plukken de stukjes geconfijt fruit eruit.

Panetón en warme chocomelk, onmisbaar tijdens Peruaanse Kerst.

Stijn

Vele campesino's dragen sandalen van banden. Het is een mooie vorm van recyclage. In het oudste straatje van Abancay vind je verscheidene winkeltjes waar ze dit schoeisel maken. Een kinderpaar kost 3 sol (net geen euro), een paar voor volwassenen betaal je 4 sol (een euro).

De hit van het moment is hier 'Te vas' van de Peruaanse band 'Grupo Cinco'. En ik denk dat het in Europa ook nog wel eens zou kunnen aanslaan. Luister zelf maar... (klik op de foto)

Stijn

Als ze hier in Abancay een typisch liedje zingen, is het 9 kansen van de 10: 'Si vienes a mi Abancay' (Als je naar mijn Abancay komt). De videoclip die je hier kan aanklikken, is eentje van de lokale groep 'Aqua Viva'. Elke donderdag geven ze een optreden in de 'Garabato', ons favoriete cafe.

En als je wil meezingen... 

Si Vienes a mi Abancay - Als je naar mijn Abancay komt

Si vienes a mi Abancay - Als je naar mijn Abancay komt

en su encanto encontrarás - zal je zijn charme tegenkomen,

la dicha de un gran amor, - het geluk van een grote liefde,

los sueños de un trovador. - de dromen van een troubadour.

Su clima primaveral, - Zijn lenteweer,

el Ampay tan señorial, - het Ampay van de Heer,

y su Mariño cantor, - en de zingende rivier,

regalo de un cielo azul. - het geschenk van een blauwe hemel.

Así es mi tierra, - Zo is mijn land,

tierra de amor, - land van liefde,

de la quebrada hasta el Mirador, - van de kloof tot het uitkijkpunt,

viva mi tierra, viva el amor. - leve mijn land, leve de liefde.

Ven a mi Abancay - Kom naar mijn Abancay

que en adelante encontrarás, - waar je zal tegenkomen,

que arrogante el pisonay - een fiere pisonay (boom),

saludándote estar. - die je groet.

Si vas al carnaval - Als je naar het carnaval gaat,

cuidado con tu mini falda, - let dan op met je minirok,

las moscas te han de picar, - de insecten gaan je steken,

recuerdo te han de dejar. - een souvenir dat je zult overhouden.

Tu ru ru, tu ru ru tururu, - Tu ru ru, tu ru ru tururu,

así es mi tierra, - Zo is mijn land,

tierra de amor, - land van liefde,

de la quebrada hasta el mirador, - van de kloof tot het uitkijkpunt,

viva mi tierra, viva el amor - leve mijn land, leve de liefde,

con tu paisaje cautivador. - met zijn boeiend landschap.

Stijn 

Ik ben Stijn Janssen en werk in Abancay voor een Peruaanse NGO in het onderwijs. Abancay is de hoofdstad van de regio Apurimac, in het zuiden van Peru. De provincie staat op de voorlaatste plaats op vlak van armoede en op de laatste plaats op het vlak van onderwijs. De streek lijkt soms een beetje vergeten te zijn. Ook door reizigers. Nochtans wilt de regionale overheid toeristen aantrekken. Niet dat daar veel voor gebeurt. Je moet hier vooral je plan trekken, maar dat is niet moeilijk. Ik zou dus willen zeggen aan alle lieve, zachtaardige, Quechua- of Spaanssprekende, niet-'uitdelende' (zogenaamde weldoeners die mensen leren bedelen) reizigers: kom eens langs.
De organisatie waar ik voor werk, heet Tarpurichunsis, een quecha-woord voor ‘laten we zaaien’. We werken aan de regionale onderwijshervormingen en hebben ook een 'modelschool' om te tonen dat die hervormingen in de praktijk mogelijk zijn. En we bouwen aan een nieuw schoolgebouw (zie website http://tarpurisunchis.volensamerica.org).
Voor reizigers die onze richting uitkomen: in Abancay vind je eenvoudige hotelletjes en je kan van hieruit naar de provincies reizen. De moeite, hoor. Voor de mensen en voor de spectaculaire landschappen. In de buurt van Abancay kan je ook naar warme baden of naar watervallen, waar je trouwens in de puur-natuur met een prachtig uitzicht kunt kamperen. Dat doe je dan best met Alejandro, de sympatieke oud-burgemeester van Tamburco, een nabijgelegen district. Hij kan ook paarden regelen (Tel. 083 961 99 65), mocht je voor twee dagen gaan. De volgende dag kan je dan doortrekken naar Ampay, een natuurgebied. Je hebt daar twee meren, een sprookjesachtig intimpa-bos en hogergelegen sneeuwgebieden. Je kan er ook in een dag geraken. Voor een meerdaagse naar de nog niet zo lang geleden ontdekte ruïnes van Choquequirao vertrek je best vanuit Cachora of Huanipaca. En de alternatieve Inca-route wandel je van Mollepata naar Machu Picchu. Het hoeft niet zo duur te zijn als je tent en slaapzak mee hebt. Je koopt vooraf eten en drinken. In het dorp van vertrek kan je paarden huren en overnachten. Veel succes!

Het uitwisselingsproject tussen de meisjesschool 'Rosario' van Abancay en de 'De Luchtballon' in Merksem is nu echt gestart. Vanuit Abancay hebben we een tijdje geleden een video gestuurd en onlangs ontvingen we een video en korte presentatietekstjes van de 16 leerlingen van het 5de en 6de leerjaar uit Vlaanderen.

Het totaal aantal leerlingen van het 5de leerjaar van Rosario is ongeveer een 100-tal en iedereen wil wel meedoen. Moeilijk om een beperkt groepje te selecteren. De meisjes van het vijfde leerjaar willen de mooiste plekken van Abancay tonen en ze stellen voor om allerlei dansjes, theaterstukjes en liedjes op te voeren zodat we die met een video kunnen sturen naar Merksem. 

Meester Joeri is contactpersoon voor 'De Luchtballon' in Merksem. Hij is de leerkracht van het 6de leerjaar. Op de website van zijn school heeft hij het volgende tekstje geschreven...  

Op de markt en op verschillende hoeken van de straten in Abancay verkoopt men klaver. In het begin vonden we dit een beetje gek, maar het is natuurlijk voor de cavia's. Vele mensen kweken cavia's aan huis. En die diertjes kunnen zich vrij bewegen tussen de mensen. Om op een keer op hun bord te belanden.

Een bussel klaver kost 50 sol cent. Dat is ongeveer 12,5 eurocent.

Stijn

Elke morgen steek ik op het werk de stekker in het stopcontact. En dat gaat steeds gepaard met geknetter en stevige vonken. Alles moet 's avonds opnieuw uitgetrokken worden, want het gevaar dat er bij onweer een blikseminslag alle computers vernielt, is erg reëel. We hebben ook thuis een 'stabilisator' om de stroomvariaties te milderen. Gisterenavond viel de elektriciteit helemaal uit in Abancay. Even gezellig met kaarsjes. Dat gebeurt meestal tijdens het weekend.

We hebben thuis al verschillende stopcontacten die verbrand zijn. En enkele maanden geleden was er een heus vuur in de buurt van onze elektrische boiler voor de douche. Enkel daar hebben we een 'aarding', een kabeltje naar het metalen vensterraam. 

Dennis, mijn collega, hield er vroeger van om zichzelf elektriciteitsschokjes toe te dienen. Intussen is ie gelukkig af van die verslaving. Elektriciteit is hier minder abstract, men leeft er dichter mee samen... Toch gebeuren er nauwelijks ongelukken. Er is trouwens meer dat er gevaarlijk uitziet, bijvoorbeeld het verkeer in de stad, maar uiteindelijk valt dat ook wel mee op vlak van ongevallen.

Stijn  

Vannacht kwam er een spin, een mooie tarantula, thuis langs. Anneleen maakte me wakker voor het speciale bezoek. De spin was op het terras en ging vervolgens naar het toilet. Had de deur dan maar dichtgedaan en was toen gaan slapen. De volgende ochtend was ze nergens meer te bekennen.

Op het werk vertelden ze mij dat een spin 'plata' (geld) aankondigt. Een collega zei dat dit hem overkomt met bijen. Als hij een bij aantreft en die op een bloem zet, ontvangt hij binnen de twee dagen geld.

Maar ook als je in een hondendrol trapt, zou je dat centen opleveren. Het is wel niet zo dat je nu op zoek moet gaan naar een drolletje, want het werkt alleen als je dit per toeval overkomt. 

En onlangs waren we op wandel toen een jongen een slangetje van ongeveer 30 centimeter aan het vertrappelen was. Hij pluktje het tongetje uit de bek van de slang en stak die op zak. Voor geluk, zei ie. 

En is er nog een vervolg op het spinnenverhaal?

Ja, de lieve tarantula moet zich overdag achter de lavabo hebben verstopt. Wij dachten dat ze al was ontsnapt. Toen de deur van het toilet enkele dagen geleden terug openstond, ging ze weer op stap. Dat gebeurt meestal 's nachts. Anneleen kwam haar opnieuw tegen. Ik heb haar dan meteen in een pot gevangen en de volgende dag onderaan in de stad op een open terrein vrijgelaten.

Eventjes gevangen om elders vrij te laten. Je moet die doodtrappen, zegt Julia, de meid van de huiseigenaars.

Stijn

De colibrie of de 'picaflor' (bloemenpikker), zoals ze hier zeggen. Je ziet dit vogeltje vrij vaak, maar hij duikt meestal plots op en is snel weer weg. Soms zijn ze zo groot als een hommel. Colibries vliegen de hele dag door van de ene bloem naar de andere. De natuur lijkt wel rechtvaardig. Je ziet deze mooie vogeltjes immers in combinatie met de prachtigste orchideeën. En die andere, imponerende vogel - de condor - beweegt zich over de meest spectaculaire valleien. Sorry hoor, maar ik kan me geen colibri voorstellen met een 'pisbloem'...

Stijn 

Uit de vrije encyclopedie, Wikipedia:

De kolibrie kan door de zeer snelle vleugelslag (15 tot 80 slagen per seconde, afhankelijk van de grootte van de vogel) in de lucht stil blijven hangen. Door de snelle vleugelslag kan de kolibrie als enige vogel ook achteruit vliegen. Deze manier van vliegen vraagt echter zeer veel energie die verkregen wordt uit de suikers die in de nectar zitten. Sommige soorten eten ook insecten. De kolibrie moet de hele dag eten om voldoende energie te bekomen. Zelfs als het regent blijft de kolibrie doorvliegen, maar kan dan minder voedsel vinden omdat veel bloemen zich bij regen sluiten. Wanneer het langer dan een week aanhoudend regent, sterven veel kolibries door gebrek aan voedsel.

Gisteren vertelde ik aan Dennis, collega bij Tarpurisunchis, dat in België na een half jaar nog altijd geen regering is gevormd.

'En hoe zit het dan met jullie president?', vraagt Dennis. Ik antwoord: 'Wij hebben geen president, maar een koning.' Dennis valt uit de lucht: 'Hebben jullie nog een koning? Ik dacht dat dat al lang voorbij was. Jullie hebben dus nog een monarchie!? Bij ons hebben die al lang niets meer te zeggen.'

Stijn

Het is lekker warm deze dagen. Als je opstaat, is het zo'n 20 graden. Aangenaam dus. En rond de middag wordt het echt heet. In huis voelt het nog vrij fris aan met 30 graden, maar in de zon heb ik gisterenmiddag 47 graden opgemeten. Op kantoor is ook het zweten geblazen.

Ik begrijp dus dat de mensen zich hier verschuilen in hun donkere huizen met dikke adobe-muren en kleine raampjes. Goed tegen de kou en de warmte. Vooral dan de warmte. Want het is hier enkel in de maanden juli en augustus wat kouder tijdens de nacht. Niemand heeft 'centrale verwarming' of haardvuur in huis. Geen schouwen, dus ook geen Sinterklaas binnenkort. En het is eerder uitzonderlijk dat je een systeem hebt om je warm te douchen. Warm water voor de afwas bijvoorbeeld, is al helemaal uitgesloten. 

Deze week heeft Gladys, de juf van de 3-jarigen, me verteld dat ze zwanger is.  Bij dit soort nieuwtjes weet ik nooit goed wat te zeggen:  ‘Proficiat’ of ‘Innige deelneming’.  Maar deze keer was het overduidelijk het eerste.  Gladys straalt van geluk!  (In tegenstelling tot de onverwachte / ongewenste zwangerschappen van de andere juffen …)

‘Sinds mijn mama vorig jaar is gestorven, is mijn papa veel veranderd, veel ‘zachter’ geworden.  Hij was nog ene van de oude stempel.  Zoveel jaar geleden toen hij te weten kwam dat ik samen was met José, heeft hij een stok genomen en me over mijn hele lichaam geslagen.  Mijn mama zei me toen dat mijn papa op een dag wel zou veranderen.  En kijk, daarvoor is ze eerst moeten sterven …’

Toen kwam ook Betssy, de juf van het eerste leerjaar, met haar verhaal op de proppen.  Toen haar papa een tiental jaar geleden ontdekte dat ze een relatie had met Robert, heeft hij haar niet geslagen, maar kreeg ze wel een maand huisarrest.  Ze mocht zelfs niet naar de zondagsmis gaan.  En na school had ze welgeteld 10 minuten om thuis te komen.

Betssy

Beide juffen waren het er stellig over eens:  Hun vaders hebben hen zo behandeld omdat ze jaloers waren.

Betssy is even oud als mij en samen met haar ben ik de enige juf op Tarpurisunchis die nog geen kinderen heeft.  Ondanks dat alle juffen ongeveer mijn leeftijd hebben …  De één is enkele jaren ouder, de ander enkele jaren jonger.  Op de vraag ‘Wanneer ga je aan kinderen beginnen?’, antwoordt Betssy:  ‘Als ik 30 ben’.  En als grapje:  ‘Of 40, of 50, of 60 of nooit.  Ik heb tenslotte al genoeg kinderen op Tarpurisunchis.’  Lita, de juf van de 5-jarigen, vraagt verwonderd:  ‘Maar hoe bescherm je je dan?’  En Betssy antwoordt heel gewoon:  ‘Met de pil natuurlijk!’  Maar voor de andere juffen is dat allesbehalve gewoon …

Nu is het Lita haar beurt …  Vorig jaar stond ze op het punt om te scheiden, want haar man had een drankprobleem.  Maar dit is ondertussen blijkbaar opgelost …?!  Lita droomt hardop van nog een tweede kindje.  Maar de realiteit is anders …  Ze is nu 30 jaar en heeft één dochter Alejandra van 7 jaar die op Tarpu in het tweede leerjaar zit.  Lita is eigenlijk van Cusco en haar familie woont daar nog altijd, maar zij is naar Abancay afgezakt omdat haar man een Abanquino is.  Ze vertrouwt me toe dat het leven van een moeder ver weg van haar eigen familie, hard is.  De familie van haar man steekt nooit een handje toe.  Lita moet haar huishoudelijke problemen zelf zien op te lossen.  Haar schoonzus zal bijvoorbeeld nooit voorstellen om te babysitten op Alejandra als Lita een vergadering op Tarpurisunchis heeft.  Alejandra hangt dus altijd rond op Tarpu (zich stierlijk te vervelen), terwijl haar mama aan het werken is.

Alejandra (dochter) --------------------- Lita (moeder)

Na bijna twee jaar wonen en werken in Abancay beginnen Stijn en ik stilaan door te hebben hoe het leven hier in elkaar zit.  Als een vrouw trouwt, dan laat ze haar eigen familie achter en trekt ze in bij de familie van haar man.  Doorgaans wonen ouders, zonen, schoondochters en kleinkinderen samen in één groot huis of in een verzameling van kleine huisjes.  Net zoals in België, werken ook hier tegenwoordig bijna alle vrouwen.  Daarnaast zijn ze ook verantwoordelijk voor de opvoeding van de kinderen en het huishouden.  De man gaat buitenshuis werken en doet zo goed als niets in het huishouden.  Integendeel, hij verlangt dat het eten klaarstaat als hij thuiskomt.  De vrouw kan niet terugvallen op haar schoonfamilie.  Als ze hulp nodig heeft, dan doet ze beroep op haar eigen familie.  Maar haar schoonouders schrikken niet terug om commentaar te leveren op haar opvoedingsstijl.  De meer begoede gezinnen hebben een meid.  Deze neemt dan de taken van de moeder over.  In beide situaties (inmenging van de grootouders of opvoeding door de meid) krijg je verwende / verwaande kinderen.  De grootouders verwennen hun kleinkinderen en schieten onder de duiven van hun schoondochter.  Zij ruimen bijvoorbeeld het speelgoed van de kinderen op als de moeder probeert haar kinderen aan te leren van zelf hun gerief op te ruimen …  De meid is dikwijls een arm meisje van amper 18 jaar die niets te zeggen heeft aan de kinderen.  Integendeel, zij voert hun bevelen uit.

Wat ben ik blij dat ik geen Abanquina ben en dat ik een ‘nieuwe man’ heb!  Terwijl ik naar ons mini-supermarktje ben, gaat Stijn naar de markt.  Stijn bakt brood en maakt platte kaas.  Koken en afwassen is een gedeelde verantwoordelijkheid.  De was is nog wel een vrouwenaangelegenheid, maar voor de strijk hebben we Doris …  En kinderen, dat is voorlopig nog niet aan de orde … ;-)  Ik mag dus echt niet klagen!

Anneleen

In de Andes herken je steeds aan de traditionele kleren van waar iemand komt. De vrouwen hierboven dragen typische hoeden voor Abancay. Ze zijn iets minder hoog dan die van Cusco.

De zwarte rouwband op de hoed is gebleven sinds de dood van 'Tupac Amaru' en zijn vrouw Micaela Bastida, die in Tamburco (vlakbij Abancay) is geboren. Beide verzetshelden werden op 18 mei 1781 op het centrale plein van Cusco geëxecuteerd.

Stijn 

Om eerlijk te zijn. Het ontbreekt meestal niet aan nieuws, maar eerder aan tijd. Toch enkele aspergenieuwsjes...

- Ik heb een groot deel van mijn leven in de Aspergerijstraat gewoond, mijn ouders wonen er nog steeds. Elk jaar duikt een oude asperge op in de tuin, waar ooit een belangrijke aspergekwekerij moet geweest zijn. 

- Anneleen en ik hebben onlangs 'Asperges op Vlaamse wijze' gegeten. Het waren asperges die we uit Lima hadden meegebracht. In Abancay zijn deze groenten niet te koop.

- Peru is het belangrijkste uitvoerland ter wereld, het produceert 206.000 ton per jaar. China is de belangrijkste producent met 5.900.000 ton. Belgie produceert nauwelijks 960 ton. Europa consumeert vooral witte asperges, met uitzondering van Groot-Brittanië en de Middellandse-Zeelanden. Elders in de wereld worden bijna enkel groene asperges gegeten en geteeld.

- Geschiedenis van de asperge. Waarschijnlijk van mediterraanse oorsprong, was de asperge reeds goed gekend door de Egyptenaren en de Grieken. De teelt werd door de Romeinen ontwikkeld, maar deze groente bleef voorbehouden voor rijke fijnproevers. Wat vergeten tijdens de Middeleeuwen, verschijnt ze terug in de Renaissance en wordt ze door kenners gewaardeerd.

Nadien wordt ze als delicatesse beschouwd door prinsen en koningen. Louis XIV eiste asperges op zijn tafel in ieder seizoen. La Quintinie, die verantwoordelijk was voor de koninklijke tuinen, stelde een methode op punt om asperges afgedekt en in verwarmde bedden te oogsten het hele jaar door.

Tot in het begin van de 19de eeuw, konden enkel rijke liefhebbers deze geraffineerde, maar dure groente kopen. Door de uitbreiding van de teelt, eerst in de streek van Parijs, en vervolgens elders in Europa, werd de asperge goedkoper en betaalbaar voor iedereen.

Daarom zegt men dat de asperge de groente van de koningen is, en de koningin van de groenten.

Stijn

(Bron: www.regalys.be)

Ik ben er al langer van overtuigd dat de gewoontes en opinies van jongeren in de wereld steeds dichter naar elkaar toegroeien. Globalisering in de praktijk dus. Toch moet ik die overtuiging af en toe in vraag stellen. Onlangs organiseerden we bijvoorbeeld een opleiding journalistiek voor een 30-tal jongeren. En als introductie werd gevraagd naar hun mening over abortus.

Wat bleek? 23 mensen waren 'contra', 4 deelnemers waren 'pro' en 3 jongeren 'wisten het niet'. Ik vermoed dat we in België een ander resultaat zouden krijgen...

Een stem van de Peruaanse meerderheid:

El aborto. Es la interrupción del proceso de gestación. Por esa razón el aborto va relacionando a la muerte de una indefensa criatura. El único derecho que no tenemos es quitarle la vida a un ser pequeño. Afecta a la madre tanto psicológico lo que va en la salud. 

Abortus. Het is de onderbreking van een zwangerschap. Abortus kan gezien worden als een moord op een weerloos kind. Het enige recht dat we niet hebben, is het leven van een klein wezen afnemen.  Het brengt ook schade toe aan de moeder op psychologisch vlak en op het gebied van haar gezondheid in het algemeen.

Stijn 

Het gebeurt niet vaak dat een kind van de school een kakje langs de pot laat vallen. Maar vandaag valt alles samen... Toppunt van alles is dat Javier, de directeur, zonet op het toilet is uitgegleden. Hij is op het hoopje gevallen. Zijn broek is er behoorlijk vuil van geworden. De geur is niet te harden. En het probleem is dat hij zodadelijk een lunchvergadering op kantoor heeft met de regionaal directeur voor onderwijs. 

Kon moeilijk een beeld schieten van het kleine drama. Dus een andere foto....

Stijn